Heritavia
Heritavia · Нататкі

Як наладзіць GEDmatch для генэалягічнай працы

Загрузка raw DNA займае хвіліны. Карысьць пачынаецца, калі набор бачны іншым, падпісаны прозьвішчам і месцам, і ў праекце пазначаная канкрэтная лінія.

Віталь Харужка

Вы ўжо здалі DNA-тэст у AncestryDNA, MyHeritage, 23andMe, FamilyTreeDNA ці Living DNA?

Не спыняйцеся на выніках той кампаніі, дзе праходзілі тэст.

GEDmatch дазваляе загрузіць raw DNA і параўноўваць ваш набор зь людзьмі, якія тэставаліся ў іншых кампаніях. Вы можаце быць на Ancestry, а патэнцыйны сваяк — на MyHeritage. Калі абодва файлы ляжаць на GEDmatch, наборы параўноўваюцца між сабою.

Але простая загрузка — толькі першы крок. Сапраўдная карысьць пачынаецца тады, калі набор бачны іншым генэалёгам, падпісаны прозьвішчам і месцам, прывязаны да дрэва, а ў заяўцы ў Ancestor Project напісана, якая менавіта лінія ў яго ўваходзіць. Іначай вы атрымліваеце яшчэ адзін доўгі сьпіс супадзеньняў і не разумееце, зь якой галіны сям’і ён прыйшоў.

Коратка: raw DNA → правільна запоўнены kit → GEDCOM → Ancestor Project → супадзеньні → сэгмэнты → агульны продак → дакумэнты.

Рэгістрацыя бясплатная. GEDmatch проста апісвае сябе як бясплатную генэалягічную DNA-базу. Платныя інструмэнты Tier 1 для загрузкі і для ўступу ў праект не патрэбныя. Яны маюць сэнс пазьней, калі ўжо ёсьць дрэва і некалькі супадзеньняў, зь якімі ёсьць пра што працаваць.

Мэню на сайце час ад часу пераймяноўваюць, таму ніжэй няма інструкцыі кшталту «націсьніце аловак справа». Сэнс крокаў трывалейшы за подпісы: сыры файл, апрацоўка да сутак, як мага болей зьвестак пра набор, сьвядомы рэжым бачнасьці, дрэва зь месцамі, заяўка з канкрэтнай лініяй. Рэжымы бачнасьці зьвераныя са старонкамі прыватнасьці і з правіламі сайта.

З чаго складаецца сэрыя

Адзін артыкул на ўсе гэтыя крокі атрымліваецца занадта доўгім. Таму наладка раскладзеная на пяць тэкстаў. Кожны можна чытаць асобна, але толк яны даюць па парадку.

  1. Сыры файл: адкуль спампаваць і як загрузіць. Што менавіта грузіць, чаму Excel псуе файл, чаму адзін чалавек — гэта адзін kit, і чый DNA наагул можна загружаць.
  2. Профіль, бачнасьць і GEDCOM. Як падпісаць набор, каб незнаёмы чалавек зразумеў, каго шукаць, якую бачнасьць абраць і як прывязаць DNA да правільнага чалавека ў дрэве.
  3. Ancestor Projects: як уступіць і што пісаць адміністратару. Навошта праект пры сьпісе ў тысячы супадзеньняў і які тэкст заяўкі адміністратару ёсьць куды пакласьці.
  4. Як абраць Ancestor Project. Адзін kit у некалькіх праектах: шырокі Belarus, гістарычная тэрыторыя ці канкрэтны раён.
  5. Супадзеньні, сэгмэнты, ліст. Што глядзець пасьля ўхваленьня, як не прыняць суму сантыморганаў за даведзенага продку і як пісаць чалавеку, зь якім вы супалі.

Калі вы прыйшлі з апісаньня праекта і вам патрэбны кароткі шлях да заяўкі, ёсьць асобная старонка: DNA-тэст ужо ёсьць. 15 хвілінаў да Ancestor Project Belarus.

Парадак, у якім гэта працуе

DNA-тэст
    ↓
raw DNA
    ↓
адзін kit на чалавека
    ↓
бачнасьць для генэалёгаў
    ↓
аліяс, кампанія, пол, месцы, прозьвішчы
    ↓
GEDCOM на таго, хто здаваў тэст
    ↓
Ancestor Project і канкрэтная лінія
    ↓
One-to-Many, потым One-to-One
    ↓
сэгмэнт, дрэвы, геаграфія, архіў
    ↓
агульны продак

Гэта ўжо не «заліць файл і паглядзець адсоткі». Гэта генэалягічнае дасьледаваньне, у якім DNA — яшчэ адна крыніца, побач з мэтрыкай і рэвізіяй.

Чэк-ліст: наладку можна лічыць скончанай

DNA

  • Загружаны зыходны файл, не PDF і не справаздача пра этнічнасьць
  • Набор апрацаваны
  • Той самы чалавек не загружаны другі раз
  • Пол пазначаны ў таго, хто здаваў тэст
  • Пазначаная кампанія тэсту

Профіль

  • У аліясе ёсьць прозьвішча і месца
  • Геаграфія напісаная і па-гістарычным, і па-сучасным
  • Побач стаяць варыянты напісаньня прозьвішча
  • Гаплягрупы пазначаныя толькі калі яны вядомыя з тэсту

Бачнасьць

  • Вы самі абралі Public, Personal Research ці Private і разумееце, што з гэтага вынікае
  • Зразумелая розьніца Opt-In і Opt-Out, у тым ліку тое, што пры Opt-Out параўнаньне зь неапазнанымі парэшткамі можа заставацца

Дрэва

  • Загружаны GEDCOM
  • Жывыя схаваныя яшчэ да выгрузкі
  • Kit прывязаны да карткі таго, хто здаваў тэст

Праекты

  • Праекты шукалі па прозьвішчы, краі і гістарычным рэгіёне, не толькі па сучаснай краіне
  • У праект ідзе kit таго боку сям’і, які праект вывучае
  • У заяўцы названыя канкрэтны продак, месца і прозьвішчы лініі

Разбор

  • Адкрыты One-to-Many
  • Цікавыя супадзеньні правераныя ў One-to-One
  • Калі загружаныя сваякі, супадзеньні параўноўваюцца і зь імі
  • Сэгмэнты супастаўленыя з дрэвамі і дакумэнтамі

Калі вашы продкі зь Беларусі

Беларуская генэалёгія рэдка зьмяшчаецца ў сучасныя межы. Адзін і той самы продак мог жыць у Вялікім Княстве Літоўскім, у Рэчы Паспалітай, у Расейскай імпэрыі, у міжваеннай Польшчы, у БССР і ў сучаснай Беларусі. Чалавек шукае яго сёньня як Belarusian, а дакумэнт ляжыць у архіве, які дасьледнік адкрые ўжо як летувіскі, польскі ці ўкраінскі.

Менавіта таму я вяду на GEDmatch Ancestor Project Belarus. Ідэя простая: сабраць у адным месцы людзей, чые продкі зьвязаныя з тэрыторыяй сучаснай Беларусі, і глядзець агульныя DNA-сэгмэнты ўнутры гэтай групы. Колькасьць удзельнікаў сама па сабе мала што дае. Цікавасьць пачынаецца, калі сэгмэнт можна пакласьці побач з прозьвішчам, вёскай, дрэвам і архіўнай справай.

Калі вы якраз адтуль і хочаце спачатку зразумець, ці гатовы ваш набор да заяўкі, пачніце з кароткай старонкі. Поўная наладка — чатыры артыкулы вышэй.

Афіцыйныя старонкі GEDmatch

Уся сэрыя Усе запісы Замовіць стратэгію